Stanowiska

Aktualizacja przepisów o ochronie zdrowia psychicznego stanowi jeden z najważniejszych elementów prawidłowego i godnego funkcjonowania państwa i jego obywateli.
Po dokładnej analizie propozycji nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, po konsultacjach w środowisku zawodowym, Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie przychyla się do proponowanych zmian i wyraża zadowolenie, że po wielu latach ustawa zostanie znowelizowana.
Proponujemy jednakże zastanowić się nad zmianą zapisu art. 18 h- dotyczącego osób uczestniczących w tzw. Kontroli pobieżnej pacjentów w oddziałach. W proponowanej formie widnieje zapis, że kontrolę pobieżną, która polega na powierzchownym sprawdzeniu odzieży, obuwia oraz przedmiotów znajdujących się na ciele osoby kontrolowanej lub przez nią posiadanych w sposób: wzrokowo, manualnie lub za pomocą środków technicznych.. Kontroli pobieżnej dokonuje osoba tej samej płci co osoba kontrolowana. Równocześnie mamy zapis, że na kontrolę wyraża zgodę i wydaje zarządzenie kierownik, a osoba kontrolująca musi być pracownikiem medycznym, co powinno zapewnić etyczne i profesjonalne podejście do procedury.
Biorąc pod uwagę fakt, że w szpitalach najczęściej osobami kontrolującymi będą pielęgniarki oraz, że personel medyczny w największym stopniu jest płci żeńskiej, możemy mieć obawy, że nie będzie możliwości spełnienia tego zapisu ustawy, co w konsekwencji może spowodować zagrożenie dla pacjentów. Jeśli nie będzie osób medycznych tej samej płci na dyżurze, wtedy procedura nie będzie mogła być spełniona, a to w konsekwencji może spowodować przeniesienie niebezpiecznych sprzętów na oddział.
Równocześnie nie budzi zastrzeżeń fakt przeprowadzania kontroli osobistej przez personel tej samej płci, co kontrolowany pacjent.

Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego

Warszawa, listopad 2025 r.

Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych (NIPIP), Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych (OZPIP), Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie (PTP), Polskie Towarzystwo Położnych (PTPoł) wyraziło zdecydowany sprzeciw wobec proponowanych rozwiązań, które w ocenie organizacji zawodowych mogą
w sposób istotny zagrozić bezpieczeństwu pacjentów oraz pogłębić kryzys kadrowy w systemie ochrony zdrowia. Apelują także do Minister Zdrowia o wzmocnienie kontroli nad podmiotami, których jednostki właścicielskie powinny poszerzyć wiedzę o kompetencjach zawodów medycznych oraz nie dbają
o bezpieczeństwo pacjentów i jakość usług.

Organizacje przygotowały wspólne stanowisko w sprawie stanowiska Zarządu Związku Województw RP z dnia 10 października 2025 roku dotyczącym inicjatywy zmiany minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych.

Pielęgniarki i położne podkreślają, że inicjatywa podjęta przez Związek Województw RP jest działaniem pozostającym w kontrze do przyjętych przez Rząd RP zobowiązań wieloletnich. – Obecne normy są integralną częścią Porozumienia zawartego w dniu 9 lipca 2018r. pomiędzy Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym Pielęgniarek i Położnych, Naczelną Izbą Pielęgniarek i Położnych oraz Ministerstwem Zdrowia i Narodowym Funduszem Zdrowia. Normy i harmonogram ich wprowadzania w różnych obszarach lecznictwa stanowi integralną część „Polityki Wieloletniej Państwa na rzecz Pielęgniarstwa i Położnictwa w Polsce” – mówi Krystyna Ptok, przewodnicząca OZZPIP.

Normy zatrudnienia pielęgniarek i położnych określone ww. aktami prawnymi mają charakter jedynie norm minimalnych, czyli najniższych jakich nie można naruszyć z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów i podstawowej opieki pielęgniarskiej oraz położniczej. Nie są to normy optymalne, do których podmioty lecznicze powinny dążyć, ale poziomy graniczne, których nie można przekroczyć.

Ustalanie liczby etatów pielęgniarskich w odniesieniu do liczby łóżek (0,6 etatu w oddziałach zachowawczych i 0,7 etatu w oddziałach zabiegowych, i częściowo wyższe w Oddziałach  Pediatrycznych) jest oparte na założeniu,
że w rzeczywistości średnie obłożenie łóżek szpitalnych wynosi 80-85% i ma na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa pacjentów, ciągłości świadczeń oraz zabezpieczenie kadrowe w sytuacjach nagłych, niezależnie od sezonowości czy chwilowego obłożenia oddziału.

Środowisko, zwróciło uwagę, że normy te są nagminnie łamane, a  ich przestrzeganie nie jest  należycie kontrolowane przez instytucje za to odpowiedzialne. Wniosek o ich zmianę jest więc nietrafiony, jeśli nie zweryfikowano ich funkcjonowania w wymiarze praktycznym. Obecnie funkcjonujące rozwiązanie jest kompromisem pomiędzy kosztami a zapewnieniem bezpieczeństwa pacjentom – zauważają pielęgniarki
i położne. Jak czytamy, zmniejszanie norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych mogłoby prowadzić do:

    •    zagrożenia dla bezpieczeństwa pacjentów, zwłaszcza w oddziałach o dużej rotacji i nagłych przyjęciach,

    •    niemożności  zapewnienia ciągłości opieki pielęgniarskiej i położniczej oraz realizacji procedur medycznych,

    •    niewystarczającej liczby personelu w sytuacjach zwiększenia osób hospitalizowanych.

Pielęgniarki i położne stanowczo sprzeciwiają się wszelkim próbom zastępowania pielęgniarek opiekunami medycznymi i ratownikami medycznymi.

– Ciągle spotykam się z dyskusjami o kompetencjach pielęgniarek i położnych. Kontrowersje wynika zazwyczaj
z niewystarczającej wiedzy. Nieuznawanie kompetencji, dyskusje, że wszystkie pielęgniarki i położne robią to samo, że w sumie to zastrzyki, podawanie leków to głęboko zakorzenione stereotypy. Dzisiaj kompetencyjnie pielęgniarki i położone są znacznie bardziej zaawansowane i dlatego pracujemy nad urealnieniem Zaawansowanej Praktyki Pielęgniarki. Niepokojące, że także w środowiskach, które mają wpływ na funkcjonalnie ochrony zdrowia mamy niski poziom wiedzy o kompetencjach poszczególnych zawodów medycznych  – mówi Mariola Łodzińska, prezes NIPIP.

Zgodnie z art. 4 oraz art. 5 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, wykonywanie zawodu pielęgniarki i położnej polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych wymagających wiedzy i umiejętności medycznych, w tym m.in. rozpoznawaniu potrzeb zdrowotnych, planowaniu i realizacji opieki, wykonywaniu zleceń lekarskich oraz samodzielnym podejmowaniu decyzji w zakresie kompetencji zawodowych.

Natomiast:

    •    ratownik medyczny, zgodnie z ustawą o Państwowym Ratownictwie Medycznym, udziela świadczeń
w ramach ratownictwa medycznego oraz wykonuje określone czynności głównie w stanach zagrożenia zdrowia,

    •    opiekun medyczny wykonuje czynności pomocnicze, wynikające z opieki nad pacjentem, w zakresie zapewnienia higieny, komfortu i podstawowego wsparcia.

Żaden z tych zawodów nie może zastępować pielęgniarki lub położnej w zakresie świadczeń medycznych, ani też nie może być wliczany do norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych.

Zastępowanie pielęgniarek i położnych osobami bez odpowiednich kompetencji zawodowych obniża jakość udzielanych świadczeń zdrowotnych i może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów. Pielęgniarki
i położne posiadają wiedzę i umiejętności pozwalające na wczesne rozpoznanie pogarszającego się stanu zdrowia pacjenta i pilne wdrożenie właściwej interwencji.

– W przypadku położnych de facto żaden inny zawód nie ma podobnych kompetencji. Unikalne kompetencje położnych obejmują szeroki zakres działań, od prowadzenia ciąży i fizjologicznych porodów, przez opiekę nad matką i noworodkiem, po specjalistyczne badania diagnostyczne, doradztwo i edukację zdrowotną – mówi Agnieszka Bień, prezes PTPoł.

Należy jednak podkreślić, że zatrudnianie opiekunów medycznych stanowi uzupełnienie zespołu, a nie jest elementem zastępowania pielęgniarek i położnych. Propozycja zamiennego przeliczania etatów nie ma podstaw merytorycznych i prawnych.

– Badania naukowe pokazują, że z perspektywy polityki zdrowotnej i ekonomiki szpitala oszczędności uzyskane poprzez zastępowanie pielęgniarek personelem o niższych kwalifikacjach są pozorne – koszty powikłań, hospitalizacji, dłuższych pobytów oraz rotacji kadr przewyższają „zysk” księgowy – podkreśla Grażyna Wójcik, prezes PTP.

Pielęgniarki i położne zaapelowały do Ministra Zdrowia oraz podległych mu instytucji i służb o wzmocnienie nadzoru merytorycznego nad szpitalami prowadzonymi przez samorządy wojewódzkie, m.in. w zakresie przestrzegania norm zatrudnienia personelu medycznego, właściwego wykorzystywania kompetencji oraz jakości usług oferowanych przez te placówki.

Zapowiedziały także, iż zwrócą się z wnioskiem do Zarządu Związku Województw RP o wycofania swojego stanowiska z dnia 10 października 2025 r.

Załącznik: Stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego, Polskiego Towarzystwa Położnych z dnia 28 października 2025r. w sprawie stanowiska Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 października 2025 roku dotyczącym inicjatywy zmiany minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych.

Zarząd Główny PTP po zapoznaniu się ze stanowiskiem NR 10/25/P-IX Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 7 lutego 2025 roku oraz wypowiedziami medialnymi przedstawicieli Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii, w sprawie propozycji wdrożenia zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej (APN) w wybranych dziedzinach świadczeń, przedstawia wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie i liczy na współpracę.
W imieniu środowiska pielęgniarek i położnych, reprezentowanych przez niżej podpisane Organizacje i Towarzystwa reprezentujące pielęgniarki, chcielibyśmy podziękować Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej za wyrażone poparcie dla naszych działań mających na celu wzrost znaczenia i prestiżu zawodowego pielęgniarek, w tym także uznania kwalifikacji i kompetencji pielęgniarek/położnych prezentowanych w codziennej pracy na rzecz zdrowia i życia pacjentów.
Z ogromnym zadowoleniem przyjęliśmy zainteresowanie środowiska lekarskiego działaniami organizacji pielęgniarskich zmierzającymi do wdrożenia w Polsce zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej (APN).
Model praktyki APN został wdrożony w wielu krajach na świecie, a jego zasadność potwierdzona w licznych badaniach naukowych jako działania mające wpływ na optymalizację opieki zdrowotnej oraz jej efektywność. Uzyskane wiarygodne wyniki badań stały się podstawą rekomendacji instytucji międzynarodowych, w tym między innymi: Międzynarodowej Rady Pielęgniarek (ICN), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Europejskiej Federacji Stowarzyszeń Pielęgniarskich (EFN).
Polska jako kraj członkowski UE wyróżniający się wysokimi wskaźnikami rozwoju gospodarczego i społecznego powinna otworzyć się na rozwiązania międzynarodowe, umożliwiające wykorzystanie potencjału pielęgniarek i położnych dla dobra wszystkich obywateli.
Środowisko pielęgniarek i położnych w Polsce od kilku lat intensywnie pracuje nad przygotowaniami do wdrożenia APN, co zostało zapisane w dokumencie „Polityka Wieloletnia Państwa na rzecz Pielęgniarstwa i Położnictwa w Polsce” 2019, oraz w standardach kształcenia dla kierunku pielęgniarstwa zatwierdzonych w dniu 25 lipca 2019 roku przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, oraz w kolejnym standardzie MNiSW z 10 października 2024 roku. Wszystkie te dokumenty podlegały procedurze szerokich konsultacji społecznych i środowiskowych i są dostępne dla zainteresowanych. Jednomyślność środowiska
pielęgniarskiego w kwestii rozwoju APN została potwierdzona przyjęciem wspólnej Deklaracji Gdańskiej w dniu 17 maja 2024 roku.
Podkreślenia wymaga fakt, że polskie pielęgniarki od wielu lat posiadają przygotowanie, uprawnienia i wykorzystują w swojej praktyce szereg kompetencji pielęgniarki APN, do których należą takie działania jak: wykonywanie badania fizykalnego, uprawnienia w zakresie preskrypcji lekowej oraz kontynuacji leczenia farmakologicznego ( 2015), usprawnienia w zakresie kwalifikacji do szczepień osób dorosłych, a ostatnio także populacji od 9 roku życia ( szczepienia dobrowolne) czy też realizacja samodzielnych świadczeń profilaktycznych i edukacyjnych.
Trudno więc zgodzić się z twierdzeniem, że środowisko pielęgniarskie proponuje nowe rozwiązania systemowe bez przygotowania i bez wiedzy organizacji lekarskich. Podejmując działania na rzecz zmian kompetencyjnych w praktyce pielęgniarskiej, mających na celu poprawę sytuacji dla wybranych grup pacjentów, w tym m. innymi pacjentów POZ, OPD, pacjentów z ranami, pacjentów opieki paliatywnej i hospicyjnej, ale także pacjentów leczonych chirurgicznie, uważamy że kluczowymi udziałowcami procesu decyzyjnego powinni być przedstawiciele środowiska lekarskiego, ale także reprezentanci innych środowisk czyli kadry zarządzającej placówek medycznych, organizacji pacjentów oraz decydentów czyli Ministerstwa Zdrowia.
Kontynuacja prac nad modelem APN w Polsce, powinna być prowadzona w oparciu o konsensus środowisk medycznych, dlatego postulujemy powołanie w Ministerstwie Zespołu ds. Rozwoju APN w Polsce, co zostało między innymi wyrażone w naszym piśmie do Pani Minister Izabeli Leszczyny z dn. 9 grudnia 2024 roku, w celu przygotowania założeń i szczegółowych warunków do pilotaży rozwiązań organizacyjnych dla wdrożenia APN.
Chcielibyśmy jednak podkreślić, że praktyka APN rozwija się w różnych dziedzin świadczeń zdrowotnych, w tym w szczególności jest odpowiedzią na ograniczenia systemowe w dostępności do usług zdrowotnych dla najsłabszych grup pacjentów oraz największe wyzwania współczesnych systemów opieki zdrowotnej czyli starzenie się społeczeństwa; choroby cywilizacyjne, opieka nad pacjentami z chorobami przewlekłymi, i dlatego nie należy jej ograniczać wyłącznie do obszaru anestezjologii.
Wierzymy, że tylko poprzez wspólny dialog naszych środowisk będziemy mogli wypracować podwaliny pod nowe rozwiązania kompetencyjne w polskim systemie opieki zdrowotnej, oparte na wynikach badań i zweryfikowanych rozwiązaniach praktycznych.
Dlatego też liczymy na dalsze zaangażowanie środowiska lekarskiego w tworzeniu nowych rozwiązań systemowych a jednocześnie zapraszamy przedstawicieli Naczelnej Rady Lekarskiej, ale także innych Towarzystw Lekarskich w dziedzinach klinicznych do otwartego dialogu i współpracy na rzecz realizacji naszych wspólnych celów.

STANOWISKO XV KRAJOWEGO ZJAZDU DELEGATÓW POLSKIEGO TOWARZYSTWA PIELĘGNIARSKIEGO
w sprawie umieszczenia na liście kierunków studiów objętych Programem „Kierunki Zamawiane” Kierunku – Pielęgniarstwo [POBIERZ ] (27.11.2009)

1. Pismo Ministerstwa Zdrowia do MNiSzW w sprawie kierunku zamawianego (październik 2010 r.)  [POBIERZ]

• Pismo PTP do Dyrektor Departamentu Pielęgniarek i Położnych [POBIERZ]

• Odpowiedź Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej na stanowiska XV Krajowego Zjazdu Delegatów [POBIERZ] 

• Odpowiedź Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na stanowiska XV Krajowego Zjazdu Delegatów [POBIERZ]

• Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na stanowiska XV KZD [POBIERZ]

• Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia dot. „Kierunku Zamawianego” [POBIERZ]

---

Poparcie samorządu zawodowego

Pomagamy sobie na wzajem, współpracujemy dla pielęgniarek

Poniżej poparcie okręgowych izb pielęgniarek i położnych dla stanowisk XV Krajowego Zjazdu Delegatów.

• Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Białej Podlasce [POBIERZ]

      8. Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Gdańsku [POBIERZ]

---

Poparcie ze strony uczelni i szkół wyższych kształcących na kierunku pielęgniarstwo:

1. Akademii Pomorskiej w Słupsku
2. Akademii Medycznej we Wrocławiu
3. Kolegium Karkonoskie w Jeleniej Górze
4. Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
5. Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży

w sprawie stanowiska Zarządu Głównego PTP dotyczącego wpisania kierunku pielęgniarstwo na listę „Kierunek Zamawiany”

Poparcie ze strony osób prywatnych:

Pani Doroto muszę przyznać, że było mi niezmiernie miło po otrzymaniu listu z podziękowaniem za pomysł kierunku zamawianego, ale nie tylko z racji jego oficjalnej formy, ale przede wszystkim z powodu wielce prawdopodobnego jego sfinalizowania i wpisania kierunku pielęgniarstwo na listę kierunków objętych wsparciem finansowym ze strony UE. Ponadto propozycja współpracy ze mną w zakresie tematyki szeroko rozumianych zasobów ludzkich w pielęgniarstwie jest z mojej strony zawsze mile widziana i jeżeli tylko mogłabym być w nich pomocna, to polecam swoją osobę z racji szczególnej mojej uwagi badawczej tym zakresem.

Pozdrawiam serdecznie Danuta Kunecka

Stanowisko PTP w sprawie roli pielęgniarek w przygotowaniu pacjenta do przestrzegania zaleceń terapeutycznych [POBIERZ]